آتش نشانی, ایمنی ,حریق , آموزش , عکس ,

 معمولاً اینگونه مواد خاموش کننده با سیستم تعداد هالوژن که نمودار ترکیب شیمیائی آنهاست مشخص  می گردد مطابق جدول زیر:

 طرز خواندن از روی تعداد هالون بدین ترتیب است: اولین رقم دست چپ نماینده تعداد اتمهای کربن،رقم دوم تعداد اتمهای فلوئور، رقم سوم تعداد اتمهای کلر، رقم چهارم تعداد اتمهای برم و رقم پنجم تعداد اتمهای ید را در مولکولهای متشکله می رساند.

ضمناً در صورتیکه رقم آخر صفر باشد نوشته نمی شود بدین جهت در جدول بالا بعضی از نمره های  هالون 3 رقمی و برخی 4 رقمی است که می رساند در اولی ید و برم و در دومی ید وجود ندارد.

جهت سهولت گفتار معمولاً این مواد را به نام تعداد هالوژن خوانند مثلاً ماده خاموش کننده Bromotrifluoromethane  یا CBrF3 را هالون 1301  و CBr2F2 را هالون 1202 خوانند.

این نوع خاموش کننده را در انواع حریق های A ، B ، Cمی توان بکار برد ولی چون معمولاً کم و بیش سمی می باشند و بخصوص بعضی از مواد کلردار چنانچه روی فلزات داغ پاشیده شوند تولید فوسژن می کنند که سم بسیار مهلکی است، بسیاری از اقسام خاموش کننده های هالوژنه متروک و قدغن شده ولی بعضی از این مواد که خاموش کننده بسیار موثر و نسبتاً کم ضرر می باشند در دستگاه های امدادی دستی یا ادوات آتش نشانی چرخی یا استقرارات ثابت بکار می برند.

مکانیسم خاموشی مواد هالوژنه تا اندازه ای به مکانیسم Co2 شباهت دارد بدین معنی که به علت سنگین تر بودن از هوا به سرعت روی حریق را پوشانده و ماده سوزان را از اکسیژن هوای محیط محروم ساخته و ضمناً بطوریکه در مکانیسم خاموشی پودرهای شیمیائی ذکر شد برخورد این مولکولهای سنگین از شتاب زیاد مولکولهای سوخت کاسته و از این راه نیز بر سرعت خاموش شدن حریق می افزاید.

بین مواد هالوژنه (هالن 1301 ) از ترکیبات دیگر مشهورتر و موارد استعمالش بیشتر است زیرا چون گاز مایع است به محض خارج شدن از دستگاه مربوطه فوراً به صورت گاز درآمده و به سرعت در فضا منتشر می شود و ضمناً تا موقعی که خود تجزیه نشده از سایر مواد هالوژنه سمیت کمتر داشته و نسبت به بیشتر فلزات بی اثر است. از طرف دیگر در وزن مساوی اثر خاموش کننده اش را 3-2 برابر co2 و برابر با پودر شیمیائی با بنیان بی کبنات دو سود مشاهده کرده اند.

بطوریکه آزمایش شده این گاز تا تمرکز 10% حجمی در هوا در صورتیکه مدت کوتاهی در معرض آن قرار گیرند بی خطر است ولی از 5/7 % به بالا رفته رفته حالت بیهوشی دست می دهد که به محض رسیدن به هوای آزاد مرتفع می شود.در تمرکزات بالاتر از 20% ، درصد اکسیژن هوا را به 16 می رساند که حداقل لازم برای زنده ماندن است.

گرچه هالن 1301 خالص سمیت کمی دارد ولی تولیدات تجزیه اش خطرناکست در حرارتی برابر با 900 درجه فارنهایت ناپایدار گشته و در مقابل رطوبت، بیشتر هیدروژن فلوئور را ید HF و برم آزاد Br تولید می نماید. از طرف دیگر این گاز قریب 5 برابر هوا وزن دارد، لذا در محلهای پست مستقر شده و درصد کمی که نسبت به ماده سوزان متفاوت است و (10%- 3% در هوا ) لازم خواهد بود تا حریق را خاموش کند.

بر اثر آزمایشاتی که در سالهای اخیر درباره هالن 2402   C2F4Br2  به عمل آمده آن را خاموش کننده کاملاً رضایت بخش می دانند ضمن اینکه درجه سمیتش نیز کم است.

مقداری که بای خاموش کردن حریق کافی است قریب 100 برابر کمتر از تمرکز کشنده اش می باشد. مقدار هیدروژن بروماید و هیدروژن فلوئور را ید تولیدی آن در یک حریق به ترتیب از 56 قسمت و 5 قسمت در میلیون تجاوز  نمی کند ، بنابراین مصرفش بسیار کمتر از آن است که خطرناک واقع شود.

همچنین بطوریکه تجربه و اندازه گیریها نشان داده عمل حرارت تنها موجب جدا شدن یک اتم Br شده و بقیه مولکول هالن مزبور بصورت پولیمر خاص باقی می ماند و بیش از این تجزیه نمی گردد.

در آتش نشانی های محل باز نسبت به انواع دیگر هالوژنه مزیت داد زیرا به علت مایع بودن در درجه عادی حرارت و سنگین بودن می توان آن را با برد زیاد پرتاب نمود. از طرف دیگر تکائف زیادش باعث می شود که روی مواد سوزان را بخوبی پوشانده و برگشت شعله را غیرمحتمل سازد.

بکار بردن این خاموش کننده به شکل قطرات نسبتاً درشت بهتر است تا به شکل گرد یا مه، زیرا قطرات درشت، برد و قدرت نفوذ بیشتری در شعله دارند ضمناً به محض رسیدن به شعله یا حرارت زیاد تجزیه شده و به سرعت پخش می گردد از این رو به منظور رسیدن به اثرات بیشتر خاموش کننده سرشیلنگ خاص برایش در نظر گرفته اند.

برای گاز فرستنده این مایع، هوا یا نیتروژن را که حل نشدنی هستند ترجیح می دهند زیرا چنانچه گاز حل شدنی بکار برند مایع بصورت گرد پاشیده خواهد شد و به ترتیب از قدرت نفوذش به مراتب کاسته می شود.

فشار دستگاه خاموش کننده و یا درجه تحت فشار مایع مذکور را در خاموش کنندهها معمولاً بین 16-6 اتمسفر می گیرند در غیر این صورت اثراتش به مقدار زیاد تقلیل می یابد در آزمایشات آتش نشانی دریافته اند که برای 10 sq.pt یا یک متر مربع قریب 2-1 پوند از این مایع کاملاً کافی است.